به عقيدهء دياكونوف : تاكنون آثار قابل اعتمادى از عصر نئوليت ( عصر جديد حجر ) در خاك ماد ديده نشده است . در كشورهاى مجاور آن نيز ( به استثناى آشور و بين النهرين و غيره ) اندك آثارى از عصر جديد حجر به دست آمده است و دربارهء عصر حجر و مس يا ( انئوليت ) مدارك باستانشناسى مشخص‌ترى در دست است . نقاط مسكونى عصر حجر و مس مربوط به عهد بسيار قديم ، آنچنانكه در سرزمين مجاور يعنى پارس ( پرسيد ) مورد مطالعه قرار گرفته در خاك ماد به قدر كافى پژوهش نشده است ، ولى مىتوان گفت خصوصيات نقاط مسكونى كه در آنجا ( در پرسپوليس استخر ) كشف شده و مربوط به پست‌ترين حد عصر حجر و مس ( انئوليت ) مىباشد ، ملاك درستى است براى سنجش سطح تكامل اجتماع آن زمان در كشورهاى مجاور و از آن جمله ماد . نقطهء مسكون مذكور توسط « هرتسفلد » كشف شده و عبارت بود از مساكن گلى عشيرتى و دسته‌جمعى و طرز ساختمان آن ، حاكى از وجود نكاح دسته‌جمعى و مادرشاهى بود . تصوير خوك و بز و گوسفند بر ظروف ( كه با چرخ كوزه‌گرى بدوى ساخته شده ) و مجسمه‌هاى كوچك گاو نر و ماده كه محتملا مربوط به مراسم دينى بود ، از وجود دامدارى و به ظن غالب ، دامدارى در شرايط اسكان ، حكايت مىكند . دربارهء جامعهء ماد در عصر حجر و مس مىتوان از روى نتايج حفاريهاى « تپه‌حصار » نزديك دامغان . . . و « تپهءگيان » و « تپهءسيلك » و « گوىتپه » و كرانهء غربى درياچهء رضائيه ، داورى كرد . . . قديمترين قشرهاى تپه‌هاى مزبور را از لحاظ باستان‌شناسى . . . مىتوان به دورهء پايان هزارهء چهارم و آغاز هزارهء سوم قبل از ميلاد مربوط دانست . . . علائم نخستين تقسيم مهم و اجتماعى كار ، تقسيم كار ميان قبايل شبان‌پيشه و زراعت‌پيشه پديد آمده بود . در دامنهء كوهها ، از جويها براى آبيارى استفاده مىشد و براى نخستين‌بار غلات اهلى شده محتملا جو و گندم